Wat een eetstoornis je afneemt en waarom herstel altijd de moeite waard is: dit is het verhaal van Luna
Wat is normaal eten eigenlijk nog, in een tijd waarin iedereen er iets van vindt? Deze aflevering van de Changes Podcast gaat over Luna, die op haar vijftiende werd opgenomen met anorexia nervosa. Samen met Tanja, diëtist in onze eetstoorniskliniek in Halsteren, praat host Hanneke over controle loslaten, de invloed van social media en wat je nodig hebt om weer vertrouwen te krijgen in eten.
Als onzekerheid zich vermomt als controle
Luna was een enthousiaste, blije meid die paardreed, hockeyde en veel vriendinnen had. In de puberteit werd ze onzeker over haar lichaam. Ze probeerde dat op te lossen door strak te sturen op eten en sporten. Dat gaf haar een gevoel van controle en zorgde er ook voor dat emoties naar de achtergrond verdwenden.
Aan de buitenkant leek het te werken, want mensen merkten het op. Al snel bleek het omgekeerd. In plaats van zekerder werd ze onzekerder. Haar wereld werd kleiner. Ze sloot zichzelf steeds vaker buiten, sloeg afspraken met vriendinnen af en zat veel op haar kamer. Ook haar ouders zagen dat het niet goed ging.
Wat Luna beschrijft is herkenbaar. Een eetstoornis begint zelden met het eten zelf. Het eten wordt de manier om met iets anders om te gaan.
Ambulant lukte niet, een opname wel
Luna kreeg eerst ambulante behandeling via de GGZ, met onder meer systeemtherapie en groepstherapie. Ze groeide, maar bleef steeds terugvallen in de controle. Ze wilde herstellen, maar het lukte niet. Daarom kozen ze samen met haar ouders voor een klinische opname, omdat er dan meer zicht is op het loslaten van die controle.
Tanja was toen al bij haar behandeling betrokken. Ze zag dat de kleine stapjes met veilige producten wel lukten, maar dat Luna er niet blij van werd. Ze was somber en bleef beperkt door haar eetstoornis. In de kliniek gaat dat anders. Er zijn geen veilige producten en iedereen eet hetzelfde. Als je jarig bent, krijg je taart. Cliënten wegen ook blind, dus ze weten hun gewicht niet.
Voor Luna was dat in het begin heel spannend. Toch koos ze ervoor, omdat ze niet langer zo wilde leven.
Je gedachten uitdagen, samen met de groep
Wat hielp? Luna noemt de steun van haar omgeving, de gesprekken met Tanja en de andere behandelaren en de groepsgenoten met wie ze alles kon delen. In de therapie leerde ze haar gedachten uit te dagen: is dit wel reëel?
Tanja voegt eraan toe dat de groep zelf ook helpt. Iedereen eet hetzelfde, en de behandelaren eten vaak mee. Je ziet dat je groepsgenoten er niet ineens anders uitzien. Bij een eetstoornis zie je jezelf wel veranderen, terwijl dat niet de werkelijkheid is. Dat maakt het makkelijker om minder bang te worden voor eten.
Toen Luna na de behandeling haar gewicht mocht weten, had ze zich op het ergste voorbereid. Dat bleek niet nodig, want er was vrijwel niets veranderd.
Terug naar gewoon
Aan het eind van de behandeling gaan cliënten met een sociotherapeut of een groepsgenootje uit lunchen of een taartje eten. Luna vond dat eerst spannend, maar keek er uiteindelijk naar uit. Dat hoort bij het klaarstomen voor het leven buiten de kliniek. Nu spreekt ze wekelijks af met een vriendin voor een koffie of een etentje. Iets wat toen een grote stap was, is nu iets waar ze naar uitkijkt.
Wat doet social media met je blik op eten?
Een groot deel van het gesprek gaat over online voedingscontent. Luna merkte dat het algoritme je meeneemt als je een dieetvideo liket of langer bekijkt. Richting de zomer hoor je over ‘bikini ready’ zijn, en dat zette haar aan het denken over hoe haar lichaam eruit zou moeten zien.
Tanja ziet dat terug in de kliniek. Cliënten zeggen dat er te weinig eiwit in het eten zit, en brood en aardappelen vinden ze eng. Zij probeert uit te leggen waarom je bepaalde voedingsstoffen nodig hebt. Dat lukt niet in één gesprek. Je moet eerst vertrouwen opbouwen voordat iemand het gaat aannemen.
Ze waarschuwt ook dat het beeld van gezond leven kan misleiden. Wie veel sport en nadruk legt op eiwitten kan er van buiten gezond uitzien, terwijl er veel regels achter zitten. Dat geldt ook voor jongens en mannen, bij wie eetgestoord gedrag minder snel wordt opgemerkt. Denk aan bigorexia.
Tanja wijst op een tegenstrijdigheid. Je moet overal kunnen eten en drinken, op elk terras, en tegelijk voldoen aan een slank ideaal. Dat kan bijna niet zonder jezelf op andere momenten dingen te ontzeggen. Zo wordt eetgestoord gedrag goed vermomd.
“De eetstoornis vertelt je dat hij een vriend is, dat je niet alleen bent en dat je gelukkig van wordt. Het tegenovergestelde is waar.“
– Tanja (Diëtist, eetstoorniskliniek Halsteren & Breda)
Rouwen om de tijd die je kwijt was
Luna en Tanja sluiten af met twee boodschappen.
Tanja: de eetstoornis vertelt je dat hij een vriend is, dat je niet alleen bent en dat je er gelukkig van wordt. Het tegenovergestelde is waar. Probeer herstel. Als het je niet bevalt, kun je altijd nog terug, maar ze kent niemand die hersteld is en terug wil.
Luna: je staat er niet alleen voor. Hulp vragen is een van de krachtigste dingen die je kunt doen, en soms is het bijna onmogelijk om het alleen te doen.
Merk je dat online voedingscontent onrust oproept, of nemen gedachten over eten, gewicht of bewegen steeds meer ruimte in? Doe onze anonieme eetstoornis zelftest. Het helpt ook om erover te praten met iemand die je vertrouwt.
🎧 Luister de aflevering nu via ons Spotify of YouTube kanaal.
Herken je jezelf of een naaste in het verhaal van Luna? Neem dan contact op met Changes GGZ via onze contactpagina. Een eerste gesprek is vaak al een grote stap.
Veelgestelde vragen
Controle kan een manier zijn om met onzekerheid en emoties om te gaan. Het geeft even houvast, maar houdt de eetstoornis in stand en beperkt je sociale leven en spontaniteit.
Anorexia nervosa is een eetstoornis waarbij iemand veel bezig is met eten, gewicht en het eigen lichaam. Vaak is er sterke angst om aan te komen. Mensen met anorexia zien hun lichaam ook anders dan het is. Eten en bewegen worden steeds strenger gestuurd, omdat dat een gevoel van controle geeft. Dat gevoel is meestal van korte duur.
Anorexia is meer dan een probleem met eten. De gedachten en regels nemen steeds meer ruimte in en kunnen zorgen voor somberheid, eenzaamheid en sociaal isolement. Ook lichamelijk kan het grote gevolgen hebben. Je hoeft er niet per se ondergewicht voor te hebben, want van buiten zie je niet altijd hoe iemand zich voelt of hoeveel regels iemand zichzelf oplegt.
Ja. Het algoritme laat je steeds meer zien van wat je bekijkt en likt. Daardoor kan dieet- en fitnesscontent veel ruimte innemen en het idee versterken dat je aan bepaalde regels moet voldoen.
Ja. Herstel is vaak een lastige weg, maar met de juiste hulp is het mogelijk om je leven weer terug te krijgen, met ruimte voor spontaniteit en sociale contacten.