Een eetstoornis is geen fase, dieet of kwestie van “gewoon weer normaal eten”. Het is een ernstige psychische aandoening waarbij eten, niet eten, eetbuien, compensatiegedrag of angst rond eten steeds meer invloed krijgen op iemands dagelijks leven. Dat ziet er niet bij iedereen hetzelfde uit. Sommige mensen eten steeds minder. Anderen hebben eetbuien. Weer anderen vermijden bepaalde voeding, raken in paniek rond eten of proberen eten te compenseren door braken, laxeren, vasten of extreem sporten.
Eetstoornissen worden nog vaak onderschat. Omdat iemand niet altijd ondergewicht heeft. Omdat eetgedrag vaak verborgen blijft. En omdat schaamte ervoor zorgt dat mensen lang alleen blijven rondlopen met hun klachten. In dit artikel lees je drie belangrijke feiten over eetstoornissen: hoe vaak ze voorkomen, waarom ze ernstig zijn en hoe je signalen kunt herkennen.
Kort antwoord: wat is een eetstoornis?
Een eetstoornis is een psychische aandoening waarbij eten, gewicht, lichaamsbeeld, controle of angst rond eten het dagelijks leven gaan beheersen. Bekende eetstoornissen zijn anorexia nervosa, boulimia nervosa, eetbuistoornis en ARFID. Bij een eetstoornis gaat het niet alleen over eten. Vaak spelen ook schaamte, zelfbeeld, spanning, controle, trauma, somberheid of angst een rol.
Welke eetstoornissen zijn er?
Er bestaan verschillende soorten eetstoornissen. De bekendste zijn:
- Anorexia nervosa. Bij anorexia eet iemand te weinig of probeert iemand gewichtstoename sterk te voorkomen. Vaak is er een intense angst om aan te komen, en is iemand veel bezig met eten, bewegen, lichaamscontrole of afvallen.
- Boulimia nervosa. Bij boulimia heeft iemand terugkerende eetbuien, gevolgd door compensatiegedrag. Denk aan braken, laxeren, vasten of extreem sporten. Aan de buitenkant is boulimia vaak moeilijk te herkennen.
- Eetbuistoornis of Binge Eating Disorder (BED). Bij een eetbuistoornis heeft iemand regelmatig eetbuien met controleverlies. Iemand eet dan in korte tijd veel en voelt zich daarna vaak schuldig, somber of beschaamd. Anders dan bij boulimia is er meestal geen regelmatig compensatiegedrag.
- ARFID. ARFID staat voor avoidant/restrictive food intake disorder. Daarbij vermijdt iemand bepaald eten of eet iemand te weinig, zonder dat gewicht of lichaamsbeeld centraal hoeft te staan. Het kan bijvoorbeeld gaan om angst om te stikken, overgevoeligheid voor structuur, geur of smaak, of weinig interesse in eten.
Feit 1: eetstoornissen komen vaker voor dan veel mensen denken
In Nederland leven naar schatting honderdduizenden mensen met een eetstoornis. Exacte cijfers verschillen per bron en definitie, omdat eetstoornissen niet altijd worden herkend en veel mensen hun klachten verborgen houden. Volgens het Nederlands Tijdschrift voor Geneeskunde heeft circa 0,5% van de Nederlandse bevolking anorexia, 1,5% boulimia en 2,5% een eetbuistoornis. Daarmee komt de eetbuistoornis, ook wel Binge Eating Disorder of BED, vaker voor dan veel mensen denken. NTVG
Toch denken veel mensen bij een eetstoornis nog steeds vooral aan iemand die extreem dun is. Dat beeld klopt niet. Iemand met een eetstoornis kan ondergewicht, een gezond gewicht of overgewicht hebben. Gewicht zegt dus niet automatisch iets over de ernst van de eetstoornis. Ook iemand die er “gezond” uitziet, kan de hele dag gevangen zitten in gedachten over eten, niet eten, controle, schaamte of compensatie.
Feit 2: eetstoornissen kunnen ernstige gevolgen hebben
Eetstoornissen zijn ernstige psychiatrische aandoeningen. Ze kunnen grote lichamelijke en psychische gevolgen hebben. Lichamelijk kan het gaan om ondervoeding, tekorten aan voedingsstoffen, duizeligheid of flauwvallen, hartproblemen, maag- en darmklachten, schade aan tanden, keel of slokdarm door braken, hormonale ontregeling, menstruatieproblemen en uitputting.
Ook psychisch kan een eetstoornis veel kapotmaken. Veel mensen krijgen last van schaamte, angst, dwangmatige gedachten, somberheid of sociaal isolement. Eten of niet eten wordt dan niet meer iets praktisch, maar iets wat de dag bepaalt.
Bij anorexia nervosa is het sterfterisico verhoogd, door lichamelijke complicaties en doordat suïcidaliteit een rol kan spelen. Daarom is het belangrijk om klachten serieus te nemen en niet te wachten tot iemand “ziek genoeg” lijkt. Een eetstoornis verdient hulp, ook als iemand nog werkt, studeert, voor anderen zorgt of er aan de buitenkant redelijk goed uitziet.
Feit 3: hulp zoeken duurt vaak lang
Veel mensen met een eetstoornis zoeken pas laat hulp. Niet omdat het probleem niet ernstig is, maar omdat schaamte, ontkenning en angst vaak groot zijn. Iemand kan denken: “Ik heb het nog onder controle.” Of: “Ik ben niet ziek genoeg voor hulp.” Of: “Anderen hebben het erger.” Of: “Ik moet me niet aanstellen.”
Ondertussen kan de eetstoornis steeds meer ruimte innemen. Maaltijden worden ingewikkeld. Sociale situaties worden vermeden. Eetbuien gebeuren in het geheim. Compensatiegedrag wordt verstopt. En het hoofd raakt steeds voller met regels, schuldgevoel en controle.
Volgens de Gezondheidsraad duurt het gemiddeld vier jaar voordat iemand met een eetstoornis passende hulp krijgt. Dat is lang. Hoe eerder klachten worden herkend en behandeld, hoe groter de kans dat patronen niet verder vastgroeien. GGZ
Hoe herken je een eetstoornis?
Een eetstoornis is niet altijd zichtbaar aan iemands lichaam. Let daarom niet alleen op gewicht, maar vooral op gedrag, gedachten en emoties rond eten. Mogelijke signalen zijn: veel bezig zijn met eten, gewicht of lichaamsvorm, maaltijden overslaan, strenge eetregels hebben, paniek of spanning rond eten, eetbuien hebben, stiekem eten of eten verstoppen, schuld of schaamte na het eten, compenseren door braken, laxeren, vasten of extreem sporten, sociale situaties met eten vermijden, vaak naar het toilet gaan na het eten, snel geïrriteerd, somber of angstig worden rond maaltijden, en lichamelijke klachten zoals duizeligheid, vermoeidheid, maagklachten of menstruatieproblemen.
Herken je meerdere signalen bij jezelf of iemand anders? Dan is het verstandig om hulp te zoeken. Ook als je twijfelt. Juist dan.
Wanneer zoek je hulp bij een eetstoornis?
Zoek hulp als eten, gewicht, lichaamsbeeld of compensatiegedrag veel invloed krijgt op je dag. Je hoeft niet te wachten tot je klachten ernstig lijken of tot iemand anders het aan je ziet. Een goede eerste stap is praten met iemand die je vertrouwt. Daarna kun je contact opnemen met je huisarts. Die kan met je meekijken en je zo nodig doorverwijzen naar passende hulp. Wacht liever niet tot het “erg genoeg” is. Bij eetstoornissen geldt: hoe eerder je hulp krijgt, hoe beter. Changes GGZ
Hulp bij een eetstoornis
Bij Changes GGZ kijken we verder dan het eetgedrag alleen. Een eetstoornis gaat vaak niet alleen over eten, maar ook over controle, schaamte, spanning, trauma, zelfbeeld en de manier waarop iemand met emoties omgaat. Het eetgedrag is in die zin vaak een symptoom van iets wat eronder ligt, en juist daar zetten wij op in.
“Bij eetverslaving gaat het zelden alleen over eten. Vaak is eten een manier geworden om met spanning, verdriet, schaamte of leegte om te gaan. Daarom vraagt herstel niet om meer strengheid, maar om passende hulp, begrip en behandeling van het patroon eronder.” Marianne Oudeman, bestuurder Changes GGZ
Onze behandelingen zijn gericht op het doorbreken van patronen en op herstel van binnenuit. Samen onderzoeken we wat de eetstoornis in stand houdt en wat nodig is om stap voor stap weer grip te krijgen op je leven.
Heb jij, of heeft iemand in je omgeving, hulp nodig bij een eetstoornis? Neem contact met ons op voor een eerste kennismaking. Laat je contactgegevens achter, dan neemt een van onze collega’s contact met je op. Liever direct iemand spreken? Bel 088 242 6437.
Veelgestelde vragen over eetstoornis
Een eetstoornis is een psychische aandoening waarbij eten, niet eten, eetbuien, compensatiegedrag of angst rond eten het dagelijks leven gaan beheersen. Het gaat niet om een gebrek aan discipline, maar om een ernstig patroon dat hulp vraagt.
Bekende eetstoornissen zijn anorexia nervosa, boulimia nervosa, eetbuistoornis of Binge Eating Disorder (BED) en ARFID. Daarnaast bestaan er andere voedings- en eetstoornissen die niet altijd in een standaardbeeld passen.
Ja. Een eetstoornis is niet altijd zichtbaar aan gewicht. Iemand kan ondergewicht, een gezond gewicht of overgewicht hebben en toch ernstig lijden aan een eetstoornis.
Bij boulimia heeft iemand eetbuien en probeert iemand die meestal te compenseren, bijvoorbeeld door braken, laxeren, vasten of extreem sporten. Bij een eetbuistoornis zijn er ook eetbuien met controleverlies, maar meestal zonder regelmatig compensatiegedrag.
Zoek hulp als eten, gewicht, lichaamsbeeld, eetbuien of compensatiegedrag veel invloed krijgen op je dagelijks leven. Je kunt beginnen bij je huisarts of direct contact opnemen met een gespecialiseerde zorgaanbieder.
Hulp nodig?
Plan een eerste kennismakingsgesprek
Heb jij, of een dierbare van jou, hulp nodig? Wij helpen je bij het overwinnen van jouw eetstoornis. Vul het online aanmeldformulier in en een van onze collega’s neemt zo snel mogelijk contact met je op om de aanmelding en vervolgstappen met je te bespreken.
Liever direct iemand spreken? Bel 088 – 242 6437 (24/7 bereikbaar).
Privacybeleid: Bij het versturen van jouw aanmelding ga jij akkoord met onze privacy voorwaarden. Changes GGZ gaat zeer voorzichtig om met jouw gegevens. Je kunt op ieder moment vragen om verwijdering. Bekijk hier het privacyverklaring van Changes GGZ.