Wat verslaving met je brein doet, en waarom je niet hoeft te wachten op een dieptepunt: dit is het verhaal van Niek
Moet het eerst helemaal misgaan voordat je hulp mag vragen? Seizoen 2 van de Changes Podcast start met het verhaal van Niek. Hij vertelt openhartig over zijn verslaving en weg naar herstel. Samen met klinisch psycholoog Janno van verslavingskliniek in Weert praat host Hanneke over rock bottom, terugval en wat er in je brein gebeurt bij verslaving.
Iemand worden die je niet bent
Niek beschrijft zijn leven voor herstel in één woord: donker. Niet alleen door de middelen, maar vooral door hoe ver hij van zichzelf af was komen te staan. Als kind werd hij gepest en leerde hij daaruit dat hij beter niet zichzelf kon zijn. In de jaren daarna bouwde hij een leven op waarin liegen normaal werd, tegen anderen en tegen zichzelf. Op een gegeven moment wist hij zelf niet meer wat waar was.
Wat hij vertelt, laat zien dat verslaving zelden begint bij het middel. Het gedrag was er eerder. De drank en de drugs kwamen erbij als sluitstuk van iets dat al langer speelde.
De zoektocht naar het dieptepunt
Veel mensen kennen het idee van het dieptepunt: dat ene moment waarop het niet langer kan. Niek ging er zelfs actief naar zoeken, omdat hij om zich heen hoorde dat je zonder zo’n moment sneller terugvalt. Hij twijfelde of hij wel diep genoeg was gegaan.
Achteraf ziet hij het anders. Zijn dieptepunt was geen moment, maar een periode. Een opeenstapeling van teleurstellingen, van mensen kwijtraken en zichzelf pijn doen, waarin hij geen uitweg meer zag. Janno herkent dat beeld en vult aan dat het besef vaak pas komt als iemand al een tijd bezig is. Het is niet iets waar je op moet wachten. Samen sterker: een community voor lotgenoten
Waarom je je na stoppen juist slechter kunt voelen
Janno legt in begrijpelijke taal uit wat er in het brein gebeurt. Middelen zetten het beloningssysteem in werking, het deel van je hersenen dat je een goed gevoel geeft. Dopamine speelt daarin een grote rol, dat is een stofje dat je hersenen gebruiken om berichten door te geven. Je brein zoekt daarna weer naar evenwicht en past zich aan op dat vele gebruik.
Het gevolg: op de momenten dat je niet gebruikt, ontstaat een tekort. Je wordt lusteloos, somber, je concentratie zakt weg. En dat is precies het gevoel waar je van weg wilde. Wie stopt, voelt die kater dus eerst in volle omvang. Janno vertelt dat het brein er lange tijd over kan doen om dat evenwicht te herstellen, soms wel een jaar of langer.
Niek herkent het meteen. In dat eerste jaar was vrijdagavond het moeilijkst. De leegte die hij altijd had opgevuld, was er weer, alleen nu zonder iets om hem mee te dempen.
De muur na de eerste maanden
Er is een fase die weinig mensen zien aankomen. In het begin krijg je complimenten, merk je vooruitgang en voel je lichamelijk dat het beter gaat. Janno noemt dat de periode waarin veel mensen kracht putten uit die eerste stappen. Maar na een paar maanden vlakt dat af. De complimenten worden gewoon. Dan wordt het echt jouw eigen race.
Niek kreeg die fase van tevoren uitgelegd, en dat maakte verschil. Toen het zwaar werd, wist hij dat het erbij hoorde en dat het voorbij zou gaan. Uitleg over wat je te wachten staat, is soms net zo helpend als de behandeling zelf.
Wat het leven weer de moeite waard maakte
Herstel ging voor Niek niet alleen over niet gebruiken. Het ging over anders denken. Van korte termijn naar de vraag waar hij over een jaar of twee wilde staan. Doelen stellen, zingeving vinden, luisteren naar anderen in plaats van alleen naar zijn eigen hoofd.
In het begin deed hij het vooral om de mensen om hem heen trots te maken. Later mocht het ook voor hemzelf zijn. Wat hij nu heeft, noemt hij rust. Een rust die geen reden meer nodig heeft om te gebruiken. Janno voegt daar een boodschap aan toe die de hele aflevering samenvat: maak jezelf belangrijk genoeg, vooral op emotioneel vlak. Verslaving hangt vaak samen met pijn, verdriet en behoeftes die nooit vervuld zijn geraakt. Beter voor jezelf zorgen begint bij eerlijk kijken naar wat je eigenlijk nodig hebt.
“Maak jezelf belangrijk genoeg, vooral op emotioneel vlak. Verslaving hangt vaak samen met pijn, verdriet en behoeftes die nooit vervuld zijn geraakt.“
– Janno (Klinisch psycholoog, verslavingskliniek Weert)
Je hoeft niet te wachten
Niek sluit af met een zin die blijft hangen. Hulp vragen is niet zwak. Wat zwak is, is jarenlang jezelf en iedereen om je heen kapotmaken.
Vraag je je af of jouw gebruik nog onder controle is? Doe onze korte zelftest. Die duurt ongeveer drie minuten en kan een eerste stap zijn. Je hoeft niet te wachten op een spectaculair dieptepunt. Als je jezelf de vraag stelt, is dat al reden genoeg om erover te praten.
🎧 Luister de aflevering nu via ons Spotify of YouTube kanaal.
Herken je jezelf of een naaste in het verhaal van Niek? Neem dan contact op met Changes GGZ via onze contactpagina. Een eerste gesprek is vaak al een grote stap.
Veelgestelde vragen
Een verslaving ontstaat wanneer iemand steeds vaker een middel gebruikt of bepaald gedrag vertoont. Hierdoor raakt het beloningssysteem in de hersenen gewend aan de prikkel. Na verloop van tijd is er steeds meer nodig voor hetzelfde effect. Ook kunnen factoren zoals stress, omgeving, aanleg en problemen in iemands leven een rol spelen. Uiteindelijk kan iemand de controle verliezen en sterke drang ervaren om ermee door te gaan.
Middelen zetten het beloningssysteem in werking, het deel van je hersenen dat je een goed gevoel geeft. Dopamine speelt daarin een grote rol, dat is een stofje dat je hersenen gebruiken om berichten door te geven. Je brein zoekt daarna weer naar evenwicht en past zich aan op dat vele gebruik.
Het gevolg: op de momenten dat je niet gebruikt, ontstaat een tekort. Je wordt lusteloos, somber, je concentratie zakt weg. En dat is precies het gevoel waar je van weg wilde. Wie stopt, voelt die kater eerst in volle omvang. Het brein kan er lange tijd over doen om dat evenwicht te herstellen, soms wel een jaar of langer.
Dopamine is een stof in je hersenen die helpt bij motivatie, beloning en plezier. Het komt vrij wanneer je iets doet wat je prettig of interessant vindt, zoals eten, sporten of gamen. Dopamine helpt je hersenen onthouden welk gedrag een beloning oplevert. Bij verslaving kan het beloningssysteem ontregeld raken, waardoor iemand steeds sterker naar een bepaalde activiteit of een bepaald middel verlangt.
Ja. Herstel verloopt zelden in een rechte lijn en vraagt tijd, maar met de juiste hulp is verandering mogelijk. Het is een reis waarin je stap voor stap een leven opbouwt dat bij je past.