Orthorexia gevolgen

Orthorexia (orthorexia nervosa) is een eetstoornis waarbij je obsessief bezig bent met gezond en ‘zuiver’ eten. Voedingsmiddelen die niet aan jouw eigen strenge normen voldoen, sluit je uit. Wat begint als een wens om gezonder te leven groeit uit tot een dwangmatig patroon dat je dagelijks leven gaat beheersen.

Orthorexia staat niet als aparte diagnose in de DSM-5, het handboek dat wereldwijd gebruik wordt om psychische stoornissen vast te stellen. In de praktijk krijgen mensen met orthorexia daarom vaak de diagnose ‘eetstoornis NAO’ (niet anderszins omschreven) of een andere eetstoornisdiagnose. Dat orthorexia niet officieel erkend is, betekent niet dat de klachten niet serieus zijn: professionele behandeling is net zo belangrijk als bij anorexia of boulimia.

Mogelijke signalen van orthorexia zijn:

• Steeds strengere regels rond wat je wel en niet mag eten
• Uren besteden aan het plannen en bereiden van je maaltijden
• Etiketten en ingrediënten uitgebreid controleren
• Schuldgevoel of angst na het eten van iets dat niet aan je normen voldoet
• Sociale situaties met eten vermijden
• Je eigenwaarde laten afhangen van hoe ‘gezond’ je hebt gegeten
• Een steeds eenzijdiger eetpatroon
• Lichamelijke klachten door tekorten aan voedingsstoffen, zoals vermoeidheid of duizeligheid

Herken je meerder symptomen bij jezelf en heb je het gevoel dat gezond eten je leven steeds meer beheerst? Neem dan vrijblijvend contact op met Changes GGZ om je situatie door te spreken of schakel je huisarts in.

Eetstoornissen discrimineren niet. Iedereen kan een eetstoornis zoals orthorexia krijgen. 

Er is geen vaste oorzaak voor aan te wijzen. Meerdere factoren kunnen een rol meespelen, zoals:

• Perfectionisme: een sterke behoefte om alles ‘goed’ te doen, ook op het gebied van voeding.
• Behoefte aan controle: grip op je voeding geeft een gevoel van houvast, bijvoorbeeld in periodes van stress of onzekerheid.
• Eerdere diëten of eetstoornissen: orthorexia ontstaat regelmatig vanuit een eerdere periode van lijnen of een andere eetstoornis.
• Cultuur en media: de sterke nadruk op gezonde voeding, clean eating en wellness in de samenleving en op social media kan bijdragen aan het ontstaan van orthorexia.

Bij orthorexia staat de kwaliteit en zuiverheid van voeding centraal, niet per se het gewicht. Bij anorexia draait het vooral om de angst om aan te komen en het beperken van calorieën. In de praktijk kunnen beide eetstoornissen op elkaar lijken of zelfs samen voorkomen.

Nee, gezond eten en clean eating zijn op zichzelf een bewuste, flexibele keuze die ruimte laat voor uitzonderingen en genieten. Bij orthorexia is die flexibiliteit verdwenen: de regels rond eten zijn dwangmatig geworden en het overtreden ervan geeft angst of schuldgevoel. Het verschil zit dus niet in wat je eet, maar in de dwang die erachter zit.

Bij de behandeling van orthorexia kijken we naar de onderliggende problematiek. Door middel van verschillende therapieën werken we aan het doorbreken van de rigide gedachten en regels rond voeding. Onder begeleiding van een voedingsdeskundige werk je toe naar een gevarieerder en flexibeler eetpatroon. Omdat orthorexia vaak samenhangt met perfectionisme, angst of een dwangmatige persoonlijkheidsstijl, richt de behandeling zich ook op deze onderliggende factoren. Afhankelijk van de ernst van de klachten kan dit ambulant (dagbehandeling) of kliniekopname bij ons in Breda of Halsteren.

Ja, orthorexia komt voor bij zowel vrouwen als mannen, en op elke leeftijd. De obsessie met gezonde voeding kan zich bij mannen bijvoorbeeld ook uiten in combinatie met overmatig sporten.